✍وحید امیری

*بوشهر با تمرکز بزرگ‌ترین صنایع انرژی کشور، از پالایشگاه‌ها و بنادر تا نیروگاه هسته‌ای، ظرفیتی منحصربه‌فرد برای تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های گردشگری صنعتی ایران دارد.*

استان بوشهر با قرار گرفتن در قلب خلیج فارس، تنها یک مقصد ساحلی با موسیقی و غذاهای دریایی نیست، این استان در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین قطب‌های انرژی کشور تبدیل شده و همین ویژگی، ظرفیت کم‌نظیری برای گردشگری صنعتی پدید آورده است. گردشگری صنعتی شاخه‌ای نوظهور از گردشگری است که بر بازدید هدفمند از تأسیسات، صنایع، بنادر و زیرساخت‌های بزرگ اقتصادی تکیه دارد و می‌تواند همزمان دانش، هیجان و تصویر واقعی از توسعه را به مخاطب ارائه دهد.

بوشهر به‌عنوان شهری بندری و تاریخی، از دیرباز محل تلاقی تجارت، دریا و صنعت بوده است. بوشهر امروز علاوه بر پیشینه فرهنگی، میزبان پروژه‌هایی است که در مقیاس ملی و بین‌المللی اهمیت دارند. وجود پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها، پایانه‌های صادراتی، نیروگاه‌ها و بنادر تخصصی، این استان را به یک «موزه زنده صنعت انرژی» تبدیل کرده است؛ موزه‌ای که به‌جای ویترین‌های شیشه‌ای، با سازه‌های عظیم فولادی و فناوری‌های پیشرفته تعریف می‌شود.

یکی از شاخص‌ترین کانون‌های گردشگری صنعتی در استان، منطقه انرژی‌محور جنوب بوشهر است، جایی که منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس قرار دارد. این منطقه به‌عنوان قلب تپنده صنعت گاز کشور شناخته می‌شود و حضور ده‌ها پالایشگاه، اسکله صادراتی و واحدهای جانبی، امکان طراحی تورهای تخصصی برای دانشجویان، مدیران صنعتی، سرمایه‌گذاران و حتی گردشگران کنجکاو را فراهم می‌کند. مشاهده زنجیره استخراج تا فرآورش و صادرات انرژی، تجربه‌ای آموزشی و الهام‌بخش است که کمتر مقصدی در منطقه از آن برخوردار است.

در کنار صنعت گاز، انرژی هسته‌ای نیز نقشی مهم در برند صنعتی بوشهر دارد. نیروگاه اتمی بوشهر به‌عنوان نخستین نیروگاه هسته‌ای کشور، نه‌تنها یک پروژه فنی، بلکه نمادی از توان علمی و مهندسی ایران است. با تعریف چارچوب‌های ایمن و آموزشی، بازدیدهای کنترل‌شده از چنین تأسیساتی می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی، اعتمادسازی اجتماعی و توسعه دیپلماسی علمی کمک کند. رویکردی که در بسیاری از کشورهای صنعتی جهان مرسوم است.

از سوی دیگر، بنادر و زیرساخت‌های دریایی بوشهر نیز ظرفیت بالایی برای گردشگری صنعتی دارند. بندر بوشهر به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین و فعال‌ترین بنادر کشور، محل تلاقی لجستیک، تجارت دریایی و فناوری‌های بندری است. بازدید از پایانه‌های کانتینری، شناورها، انبارهای مدرن و روندهای گمرکی، می‌تواند برای فعالان اقتصادی و گردشگران تخصصی جذاب باشد و تصویری واقعی از نقش ایران در تجارت دریایی منطقه ارائه دهد.

نکته مهم در توسعه گردشگری صنعتی بوشهر، پیوند آن با گردشگری فرهنگی و طبیعی است. بازدید از تأسیسات صنعتی در کنار تجربه بافت تاریخی، موسیقی محلی، آیین‌های دریایی و سواحل گرمسیری، می‌تواند بسته‌های گردشگری متنوع و چندلایه ایجاد کند. این هم‌افزایی نه‌تنها مدت ماندگاری گردشگر را افزایش می‌دهد، بلکه توزیع درآمد را نیز عادلانه‌تر می‌کند و جوامع محلی را در منافع توسعه سهیم می‌سازد.

با این حال، بالفعل‌سازی این ظرفیت نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است: تدوین پروتکل‌های ایمنی، آموزش راهنمایان تخصصی، تولید محتوای چندزبانه، همکاری صنایع با بخش گردشگری و حمایت نهادی از سوی مدیریت استان. اگر این الزامات فراهم شود، گردشگری صنعتی می‌تواند به یک مزیت رقابتی پایدار برای بوشهر تبدیل شود؛ مزیتی که نه‌تنها اقتصاد محلی را تقویت می‌کند، بلکه تصویر نوینی از ایرانِ صنعتی، دانش‌بنیان و پیشرو به جهان نشان می‌دهد.

در نهایت، بوشهر با تکیه بر صنعت، دریا و تاریخ، این توان را دارد که از «حاشیه انرژی» به «مقصد تجربه انرژی» بدل شود. مقصدی که در آن، گردشگر از مشعل‌های فروزان تا موج‌های خلیج فارس، روایت توسعه را با چشم خود می‌بیند.