✍یادی از بلنگسو، بندر کهنسال خلیج فارس
(تقدیم به علی اسماعیلی)

اگر از فراز آسمان به سواحل زیبا میانی خلیج فارس در استان بوشهر نگریسته شود، می‌توان باریکه‌ای از زمین را دید که در میان کوه و دریا محصور است. در این باریکه بنادری کوچک، اما فعال و پرنشاط قرار گرفته‌اند. یکی از این بنادر در گویش محاوره‌های مردم محلی، به بلنگسو معروف است. چون هیچ کس به درستی، علت نام‌گذاری این بندر را نمی‌داند، افسانه‌هایی درباره نام این روستا ساخته‌اند. برخی می‌گویند بلنگسو، همان بلندگیسو است و بلندگیسو، برگرفته از رسمی فراموش شده در میان مردم این دیار است که عادت داشتند، چهره خود را با کمک گیسوان بلند آرایش کنند؛ برخی دیگر بلنگسو را تحریف شده بالنگستان می‌داند و باور دارند که روزگاری در این آبادی، بالنگ کشت می‌شده است؛ گروهی نیز خسته از درک وجه تسمیه این نام، آن را به طور کامل کنار گذاشته و آبادی خود را گلستان خوانده‌اند.
آن‌چه در ادامه می‌خوانید، حاصل سکونت و مطالعات نگارنده از یک دوره اقامت در این روستاست. پیش از آن، جا دارد شرح دهم که من گرچه ساکن بوشهرم، اما ریشه‌ام به بندر همجوار بلنگسو، یعنی لاور می‌رسد. به دلیلی برای اقامت به آبادی اجدادی برگشتم، اما چون هر چه گشتم، منزل مناسبی نیافتم با راهنمایی یکی از دوستان در بلنگسو رحل اقامت افکندم. این دوست، کسی نبود جز حاجی ابراهیمی که وقتی مرا در حیاط گمرک لاور، سرگردان و پریشان یافت، به سراغم آمد و با بزرگواری تمام، منزلی را به من نشان داد که اکنون مدتی است در آن سکونت دارم.
گرچه از لاور تا بلنگسو راهی نیست و تنها یک دره فصلی این دو آبادی را از هم جدا می‌کند، اما نمی‌دانم چرا تا پیش از اقامت در این آبادی تا این اندازه مسحور و مفتون فضای آن نشده بودم. وقتی با خود تنها می‌شوم به گذشته این بندر فکر می‌کنم. بقایای ستون‌ها و دیوارهای کهنسال این آبادی را می‌بینم که نشان دهنده قدمت هزارساله آن، مانند  بسیاری از آبادی‌های ایران‌زمین است. این، یکی از شباهت‌های دو بندر قدیمی لاور و بلنگسو است که نشانگر پیوندی عمیق و کهنسال میان این دو آبادی است. میان این دو بندر، شباهت‌ها و پیوندهای دیگری نیز وجود دارد. آداب و رسوم، گویش، تاریخ و گذشته، خون و شیوه امرار معاشِ مشترک، هماهنگی نزدیکی میان ساکنان این دو آبادی ایجاد کرده است. مردم هر دو بندر، دین و مذهب و زبان یکسانی دارند، هر دو به گویش خاصی، موسوم به خنسیری سخن می‌گویند، در دوره‌ای از تاریخ مهاجرت گسترده‌ای از مردم هر دو آبادی به سمت بوشهر اتفاق افتاد، به طوری که ساکنان بسیاری از محلات بوشهر از جمله صلح‌آباد، جبری، سنگی و دیگر جاها ریشه بدین آبادی‌ها می‌رسانند و هنوز نیز عِرق و عشق به آبادی اجدادی در میان فرزندان و فرزندزادگانشان جاری است. روابط خانوادگی میان ساکنان لاور و بلنگسو قدیمی و پیچیده است، راه امرار معاش هر دو آبادی یکی است، اگر در گذشته کشاورزی، دامداری، صیادی و تجارت نقشی توأمان در اقتصاد محلی این دو بندر داشت، امروز نقش کشاورزی و دامداری در میزان درآمد هر دو آبادی به یکسان تنزل پیدا کرده است.
علاوه بر میراث تاریخی و فرهنگی، چشم‌اندازهای طبیعی این دو بندر نیز یکسان و مشترک است. هر دو روستا از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا می‌رسند. مشاهده دریا از کوه، و مشاهده کوه از دریا، بیینده را مسحور می‌کند. این تجربه با کمک کلمات و عبارات قابل انتقال نیست، تنها راه آن، انجام شخصی این تجربه است. وقتی از بلنگسو به سمت لاور حرکت می‌کنی، دره نمکی، مرز طبیعی دو آبادی است. جوشش و حرکت آب در این دره، چشم‌اندازی بی‌نظیر ایجاد کرده است که در کمتر جایی می‌توان آن را مشاهده کرد. این دره به ویژه در موسم بارندگی که ریزش‌های جوی منطقه را به سمت دریا زهکشی می‌کند، حالت سحرانگیزی را ایجاد کرده و بسیاری را برای دیدن خود جذب می‌کند. تپه‌های شنی ساحلی در اطراف مصب این دره، جاذب همیشگی گردشگرانی است که برای دیدن این دو آبادی می‌آیند و آنان که عاشق شب‌های خلوت و خیال‌انگیز ساحلند، مشتریان دائم این خطه‌اند. در بسیاری از شب‌های سال می‌توان به این تپه‌ها آمد و از طبیعت آن بهره برد. کم نیستند کسانی که شب‌ها را به زیر مهتاب ساحل به پرتوافشانی خورشید صبحگاهان وصل می‌کنند. غروب‌های بی‌همتای ساحلی در این تپه‌ها نیز شیفتگان خود را دارد. دیار کهنسال ما، ناشناخته، اما بی‌نظیر است.
در پایان جاد دارد تا دعوت کنیم از مسئولان، جوانان، تحصیل‌کردگان روستا و تمام کسانی که عِرق این آبادی کهنسال دارند تا هر کدام به سهم خود، یکی با ایجاد بومگردی، دیگری با جذب اعتبارات، سومی با معرفی آبادی به گردشگران و چهارمی به طریقی دیگر، گامی در توسعه و اعتلای این دو بندر بردارند. باشد که خدای دریاها یار و پشتیبان آنان باد.
با من بمان
مهد حاج‌حسین محمودی