فرصتی دست داد تا خدمت استاد حبیب سیروس یکی از اصحاب ادب و قلم استان بوشهر شخصیتی متواضع، فرهیخته و مأنوس با فرهنگ و هنر رسیده و با ایشان گفتگویی داشته باشیم.
مشروح این گفتگو بشرح ذیل خدمت علاقمندان به بوشهر و فرهنگ و ادب کشور تقدیم می گردد.
نصیر بوشهر آنلاین:
جناب استاد سیروس جنابعالی یکی از چهره های موفق فرهنگی و ادبی بوشهر کوی رونی (رایان) می باشید و با شاعران بزرگ همچون زنده یادان محمد بیابانی و محمد حسن آرش نیا سابقه همکلاسی، دوستی و هم محله ای داشته اید، یادشان بخیر و گرامی باد.
علاقمندیم از دوران کودکی و از زادگاه تان و مدارس و معلمان تان بشنویم و خودتان را برای خوانندگان محترم نصیر بوشهر آنلاین معرفی فرمائید؟
استاد سیروس:
با عرض ادب خدمت دست اندرکاران وزین نصیر بوشهر آنلاین که یکی از رسانه پیشتاز در معرفی چهره های ادبی این خطه ادب خیز می باشد، و حضور یکان یکان شعرا، نویسندگان و ادب دوستان استان ادب پرور بوشهر، جا دارد یادی کنیم از مانا حسن لاوری که یکی از اوتاد این رسانه زرین قلم بود. یاد و نامش زنده و گرامی باد.
این جانب حبیب سیروس در فروردین سال ۱۳۲۸ چشمم به طبیعت سرسبز و زیبای محله رایان ( رونی ) روشن و برای اولین بار شراره طلائی خورشید را بر گونه های خود احساس کردم .
شش سال دوره ابتدائی را در دبستان پور سینای امام زاده در کنار مرحوم محمد بیابانی شاعر و محلی سرای خوش ذوق سپری نمودم، این همنشینی برای سه سال سیکل اول نیز در دبیرستان اخوت بهمنی ادامه یافت، مضاف بر این همانطور که بیان داشتید با زنده یاد استاد حسن آرش نیا هم محله ای و در سال های کودکی و نوجوانی همسایه دیوار به دیوار بودیم و ایشان هم استعداد و ذوق وصف ناپذیری در ادبیات داشتند.
همچنین مهم تر اینکه افتخار شاگردی دو نفر از اساتید عرصه ادبیات شهرمان را به دوش می کشم، نیمای جنوب، مرحوم محمدرضا نعمتی زاده شاعر و یکی از دبیران فرهیخته دهه چهل و مرحوم علی باباچاهی شاعر آوانگارد، پژوهشگر و نویسنده نام آشنا که صاحب چندین جلد کتاب است.دوران متوسطه را در دبیرستان داریوش کبیر شهر بوشهر در خدمت این دبیر ادیب به پایان رساندم .
نصیر بوشهر آنلاین:
جناب استاد سیروس، رونی یا (رایان) یکی از مناطق تاریخی و پر خاطره مردم بوشهر است اگر امکان دارد در باره این منطقه توضیحاتی برای علاقمندان بفرمائید سپاسگزار هستیم؟
استاد سیروس:
اعتبار و شهرت این آبادی سرسبز و زیبا علاوه بر مردم شریف و عزیز آن، همجواری آن با سه مجموعه بسیار معتبر تاریخی با باغاتی آراسته از درختان شاخص، گل های رنگارنگ و زمین های مستعد کشاورزی بود که می توان به ساختمان عمارت هائیکی، چاه باغ ( چه باغ ) و بنای بسیار زیبای سبزآباد که از ساختمان‌های مورد استفاده نیروی دریائی بود که بین این سه مجموعه تنها مجموعه ای است که هنوز در اختیار نیروی مذکور می باشد و دست نخورده باقی مانده اشاره کرد .
در خصوص موقعیت و خصوصیات این سه اثر تاریخی در کتاب ” هیچ جا اینجا نمی شود ” به تفصیل شرح داده ام .
و البته یکی از جلوه های آسمانی این دیار رویائی ، انسان های زلال و شفافی بودند که درب خانه هایشان پیوسته روی هم باز بود تا بدین طریق تصویر مهربانی را در کوچه های محل و حتی سنگ سنگ خانه های خشتی خود به تصویر بکشند . یادشان بخیر و گرامی می داریم .
نصیر بوشهر آنلاین:
به یکی از آثار تان که کتاب «هیچ جا اینجا نمی شود» اشاره فرمودید. شما بجز کتاب مذکور ظاهراً آثار دیگر هم دارید لطفاً در باره آنها برای خوانندگان محترم نصیر توضیح بفرمائید تشکر داریم؟
استاد سیروس:
اولین مجموعه اشعار اینجانب که اغلب شعر کلاسیک و بیشتر غزل و مثنویست در سال ۱۳۷۰ تحت عنوان ” صدای پای بهشت ” توسط نشر زارع به چاپ رسید، دومین اثر همان طور که اشاره فرمودید ، کتابی است بنام ” هیچ جا اینجا نمی شود ” که منثور و بیشتر خاطرات و مشاهدات دوره نوجوانی و جوانی بنده بویژه اتفاقات مربوط به زادگاهم می باشد که در سال ۱۴۰۲ توسط نشر هلیله به زیور چاپ‌آراسته شد ، و سومین اثر ، مجموعه اشعار ” هایکو ” بنده می باشد بنام ” در اندیشه پروانه ها چه می گذرد ” که اخیرا به همت انتشارات ” شنابا ” روانه بازار گردیده ، لازم به یادآوریست که شعر هایکو یکی از قالب های سنتی کشور آفتاب است که به علت ساختار ایجاز گونه ، البته با بار معنایی ژرف و عمیق و ارتباط تنگاتنگ آن با طبیعت ، راه خود را در میان ادب دوستان جهان به خوبی باز کرده و در حال حاضر شاعرانی در بیشتر کشورهای جهان در این قالب قلم می‌زنند .
اولین کسانی که به ترجمه فارسی هایکوهای اصیل شاعران مشهور ژاپنی پرداخته و به عرصه ادبیات ایران معرفی کردند ، می توان به احمد شاملو و سهراب سپهری اشاره کرد.
نصیر بوشهر آنلاین:
جناب استاد بر می گردیم به کتاب «هیچ جا اینجا نمی شود» علاقمندیم که چنانچه صلاح می دانید قدری بیشتر به موضوعات و جزئیات ظریف پرداخته شده در این کتاب اشاره فرمائید؟
استاد سیروس:
در کتاب ” هیچ جا اینجا نمی شود ” به تفصیل راجع به نمادهای هویتی زادگاهم سخن رانده شده و در راس آنها ، انسان های نازنینی که قدم به قدم کوچه های آبادی به لمس کف پایشان مباهات می کنند ، انسان هائی از جنس نور ، مجهز به صفات عالیه خداوندی ، اخلاق ، رفتار ، آداب و سنت های آنها حد اقل از صد سال پیش تا کنون از مهربانی نسبت به همدیگر در فراز و نشیب های مختلف زندگی تا برگزاری مراسم گوناگون مذهبی از برقراری محافل قرآنی در شب های ماه مبارک رمضان تا مراسم مختلف ماه های محرم و صفر ، و سنت های برگزاری عروسی ها و غیره .
پرداختن به نمادهای شاخص زادگاهم از جمله بناهای تاریخی که به بعضی از آنها اشاره شد، مانند چاه باغ، عمارت، سبزآباد، گُلُمبِسه، همچنین باغات و درختان شاخصی با عمر بیش از صد سال که متاسفانه از بعضی از آنها تنها تصویری در ذهن ما مانده ، مانند گل ابریشم مسجد ، کُنار آقای بختیاری خدا بیامرز ، کُنار کَرَت ، بابل خرمن جا ، درخت فرنگی و غیره .
در اینجا خالی از لطف نمی دانم ، به یکی ، دوتا پاراگراف از توصیفات یاد شده در کتاب اشاره کنم :
” گاهی دلم تنگ می شود برای نشستن روی حصیرهای مَدّه مسجد و هم زدن چای در استکانهای کمر باریک که هنگام هم زدن ، استکان هم با چای در نعلبکی می چرخید ،
و چه عطری !!! … و چه عطری !!!… ”
” دوست دارم یک بار دیگر در آغوش گندم زارهای رقصان در بادهای بهاری ، سرمست از آهنگ روح بخش خش خش خوشه های خشک گندم ، با دیدن لانه بلدرچینی که جوجه های گرسنه چند روزه اش با دهان باز در انتظار برگشت مادرشان با حشره ای در منقار هستند شگفت زده شوم ، آنها مرا به جای مادرشان اشتباه بگیرند و من زل بزنم به ته گلوی چون آئینه شفافشان و عظمت خداوند را فریاد بزنم .
آیا در این دنیای پر از دم و دود و آهن ، بار دیگر شاهد هنرنمائی اعجوبه های شگفت انگیز آفرینش خداوندی در روی
زمین خواهم بود ؟
آیا بار دیگر چنین شانسی نصیبم می شود که بزرگی خداوند را از آئینه زلال حنجره یک جوجه بلدرچین به نظاره بنشینم ؟
حتی فکر کردن به چنین اتفاق شگفت انگیزی انسان را به وجد می آورد.
نصیر بوشهر آنلاین:
آثار شما اخیرا در یکی از جشنواره های ادبی دارای مقام گردید. لطفاً ضمن بیان جشنواره مذکور، با شنیدن فرازهای نثر از کتاب «هیچ جا اینجا نمی شود» علاقمندم گردیم که به انتخاب خودتان یکی از سروده های تان در کتاب های دیگر هم بشنویم ؟
بهله ، خردادماه سال جاری بود که به همت دانشگاه علمی کاربردی کنگان ، به پاسداشت ذوق ، اندیشه و خلاقیت شاعران استان ،‌جشنواره ای تحت عنوان ” بهاران ” ترتیب داده شده بود ، بنده نیز طبق برنامه ریزی که شده بود هشت جرقه از هایکوهای خودم را به دبیرخانه جشنواره فرستادم و پس از چند روز تماس گرفتند که سروده های شما مورد انتخاب داوران قرار گرفته و شما جزء نفرات اصلی هستید و از بنده دعوت شده بود در اختتامیه جشنواره که روز جمعه ۲۲- ۳- ۱۴۰۵ به صورت آنلاین برگزار می شود حضور داشته باشم .

اما یکی از سروده که گفتید:
این جا غزه است … را تقدیم می دارم.

این جا غزه است
همه چیز به رنگ خاکستر
آدم ها ، دست ها ، پاها
خانه ها ، دیوارها ، لباس ها
حتی پرواز پرندگان
تنها خداست
که در پوششی آبی آسمانی
با چشمانی از حدقه درآمده
عصیان گل سر سبد خلقت را
به نظاره نشسته است
تا به شیطان بگوید
تو راست می گفتی
هیچ حیوانی
ترسناک تر از انسان نیست
وگرنه
( مترسک را به هیئت انسان نمی ساختند )
‌
این جا غزه است
شب ها
چنان با آهنگ غرش مسخ کننده بمب افکن های آمریکائی به خواب می روند
که نه تنها صبح
بلکه هرگز
حتی با صدای آژیر خطر هم بیدار نمی شوند
‌
این جا
صبحانه
دود به خوردت می دهند
همراه با چاشنی انفجاری
نهار ، کباب گلوله
شام ، ته چین بمب
با طعم نارنجک
‌
این جا
سنگ فرش کوچه هایش
شرمنده انبوه جنازه کودکانیست
که نه تنها جوانی را تجربه نکرده اند
بلکه هر گز پیر نخواهند شد
و مادرانی که ،
سینه های خشکشان
گواه ددمنشی حیوان های انسان نمائی ست

که روی خوک ها را سپید
و تاریخ را شرمنده کرده اند.

نصیر بوشهر آنلاین:
جناب استاد بیش از این مصدع وقت جنابعالی نگردیم هر چند که گفتگو با جنابعالی بسیار غنیمت و برای ما و چه بسا خوانندگان محترم زمینه گفتگو های دیگر را فراهم می نماید، اما علاقمندیم برای حسن ختام این گفتگو از سخنان و توصیه های شما بیشتر استفاده نمائیم؟
استاد سیروس:
بنده به جوانانی که تازه به عرصه ادبیات پیوسته و قلم به دست شده اند توصیه می کنم که بیش از آنچه می نویسند ، کتاب بخوانند .
دوستی با کتاب علاوه بر اینکه ذهن انسان را انباشته از واژه ها ، اصطلاحات و ترکیب های تازه و رنگارنگ می کند ، شما را آنچنان به پرواز در می آورد که به هر نقطه از این کره خاکی که اراده کنید ، حتی به عالم مجردات سر بزنید .
بنابراین اگر ماهی پنج قطعه شعر و یا مطلب می نویسید ، اما یک کتاب می خوانید ، این معادله را به هم بزنید ، ماهی پنج کتاب بخوانید ، اما یک قطعه شعر و یا مطلب بنویسید که باری را از دوش جامعه بر دارد و یا روحی را نوازش دهد .
از حوصله شما برای ترتیب این گفتگو تشکر می کنم .
نصیر بوشهر آنلاین:
سپاس از شما استاد بزرگوار و ارجمند. امیدواریم که همواره در پناه خداوند متعال سلامت و تندرست و موفق باشید و قلمتان مانا باد.